ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΠΕΝΤΕΛΗΣ

Στους πρόποδες της Παλαιάς Πεντέλης,μέσα στο καταπράσινο περιβάλλον του βουνού βρίσκεται το ιστορικό αντρικό μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή ποιό γνωστό στο ευρύ κοινό ως Μονή Πεντέλης.
Σίγουρα θα νιώθει πολιορκημένο από τον οικισμό της Παλαιάς Πεντέλης που συνεχώς αναπτύσσεται και το περιτριγυρίζει ασφυκτικά.
Η Μονή χτίστηκε από τον επίσκοπο Ευβοίας Τιμόθεο το 1578 μετά από αίτημα της οικογένειας Δέγγλερη που ήταν όλοι τους πολύ πιστοί Χριστιανοί και ήθελαν ένα μέρος να μονάσουν.
Αμέσως μετά την κατασκευή αυτής της οικογενειαρχικής μοναστικής κοινότητας η Μονή μάζεψε τους ασκητές που έβρισκαν την επαφή τους με τον Θεό στις σπηλιές του βουνού.
Πολλοί ασκητές κατέβηκαν από την σπηλιά των Αμώμων και βρήκαν καταφύγιο και γαλήνη στην αγκαλιά της Μονής.
Στην Τουρκοκρατία η Μονή είχε στην κυριότητά της μεγάλη έκταση γης ενώ οι μοναχοί είχαν αυξηθεί στους εκατό. Στα υπόγεια της λειτούργησε κρυφό σχολειό ενώ η εξάρτηση της από το Πατριαρχείο της έδωσε πολλά προνόμια σε συνδυασμό με την αγάπη που είχε στη Μονή η μητέρα του Σουλτάνου.
Με την ανεξαρτησία που είχε αποκτήσει η Μονή βοήθησε στον επαναστατικό αγώνα σαν μεγάλο εθνικό και πνευματικό κέντρο που είχε γίνει και είχε φυγαδεύσει πολλούς επαναστάτες από τα υπόγεια της.
Εξωτερικά η μονή μοιάζει με καστρομονάστηρο με ψηλά τείχη και μεγάλες βαριές ξύλινες πόρτες.
Στον εσωτερικό περίβολο της Μονής ο επισκέπτης μπορεί να δει αρχαία κομμάτια,επιγραφές και μικρά κιονόκρανα ενώ εσωτερικά στον παλαιό ναό της Μονής υπάρχει η επιγραφή 1572 όπως επίσης μερικές αγιογραφίες με έντονο ενδιαφέρον.
Σε μια αγιογραφία ο προσεχτικός παρατηρητής θα δει τον Άγιο Τιμόθεο,τον πρώτο κτήτορα της Μονής να πολεμάει την πανούκλα και την χολέρα,αυτές τις δυο αρρώστιες που βασάνιζαν την Αθήνα τον 16ο αιώνα ενώ σε μία άλλη θα δει τους δαίμονες που βγαίνουν από τα έγκατα της γης για να βασανίσουν τους ανθρώπους. Ξαναβγαίνοντας στον περίβολο μην ξεχάσουμε να επισκεφτούμε ένα διαμορφωμένο ασκητικό κελί εποχής με το τραπεζάκι και το κρεβατάκι του μοναχού που έμενε εκεί,όπως επίσης και τον νεότερο αλλά όμορφο ιερό ναό.
Το βλέμμα του επισκέπτη όμως το μαγνητίζει το κρυφό σχολείο που βρίσκεται στα υπόγεια της Μονής. Είναι ένα διαμορφωμένο ιστορικό μουσείο που περιμένει τον επισκέπτη να του ανοίξει το ιστορικό παρελθόν του. Όταν περνάς την πόρτα του υπογείου νομίζεις ότι μπαίνεις σ’ έναν μυστικό κόσμο του 17ου αιώνα.
Τα υπόγεια περάσματα οδηγούν σε διαμορφωμένες αίθουσες ενώ δεν ξέρεις το τι μπορεί να συναντήσεις στην επόμενη στροφή. Τα κέρινα ομοιώματα είναι τόσο ζωντανά που νομίζεις πως θ’ ανοίξουν το στόμα τους και θα σου εξιστορήσουν τον πόνο τους,τα όνειρα τους,τους φόβους τους.
Ο γέρος ιερέας που κάνει μάθημα στα παιδιά και τους λέει να είναι γενναία στον αγώνα,τα παιδιά που τον ακούν με δέος,ο αρματολός με το τουφέκι του κρυμμένος σε μια άλλη γωνιά.
Η ωραία πύλη που περιμένεις ν’ ανοίξει για να βγει ο ιερέας να κάνει την μυστική λειτουργία στο μυστικό υπόγειο εκκλησάκι. Τα πάμπολλα ιστορικά αντικείμενα να δεις, τα παλιά σκονισμένα βιβλία στα ράφια που περιμένουν να τα μελετήσεις,τα ιστορικά χειρόγραφα αναρτημένα στους τοίχους που περιμένουν να τα διαβάσεις και από κάτω αρχαία κιονόκρανα σ’έναν ιστορικό συνδυασμό.

Ιερά μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης.

Υπάγεται στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και ιδρύθηκε το 1578.
Βρίσκεται στη νότια πλευρά της Πεντέλης, 18 χλμ. από την Αθήνα.
Κατά τα έτη 1688-1690 καταστράφηκε κατά την άλωση των Αθηνών από τον Μοροζίνι. Ανακαινίστηκε τον 18ο αι., οπότε και έγινε σπουδαίο χριστιανικό κέντρο που προσέφερε πολλές υπηρεσίες στον υπόδουλο Ελληνισμό.
Το καθολικό είναι αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου. Ανακαινίστηκε το 1953 με σχέδια του καθηγητή Α. Ορλάνδου.
Πρόκειται περί βυζαντινού κτίσματος. Είναι ναός σταυροειδής με τρούλο, με προσθήκη δύο ναρθήκων εικονογραφημένων.
Εορτάζει στις 15 Αυγούστου και τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος.
Στις υπόγειες στοές ο χώρος έχει διαμορφωθεί κατάλληλα και έχει γίνει μόνιμη αναπαράσταση του Κρυφού Σχολειού.
Διαθέτει ξενώνα, μουσείο και πλούσια βιβλιοθήκη και είναι ανδρικό μοναστήρι.
Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν πως το κρυφό σχολειό της μονής δεν υπήρξε ποτέ, και είναι φτιαχτό, αυτό είναι μια άλλη ιστορία που οποίος ενδιαφέρεται μπορεί να το ψάξει και να βρει αυτό ακριβός που θέλει.


Γεώργιος Λαμπής – Πεντέλη, Κρυφό σχολειό, Απρίλιος 2010.

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ( ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ )

Γεώργιος Λαμπής – Πεντέλη, Κρυφό σχολειό, Απρίλιος 2010.

ΤΟ ΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΔΟΥΚΙΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ

To Μνήμα της Δούκισσας της Πλακεντίας Νοτιοδυτικά και λίγα μέτρα παραπέρα της Maisonette, στα δεξιά του δρόμου για όποιον απομακρύνεται απ’ αυτή, βρίσκεται το κομψότατο Μνήμα της Δούκισσας της Πλακεντίας.
Παρουσιάζεται με την επανερμηνευμένη, όπως θα δούμε, μορφή ενός αρχαιότροπου δωρικού ναού σε μικρογραφία, με αέτωμα, ανθέμια και ακρωτήρια, ο οποίος εδράζεται πάνω σε 3 στιβαρούς, επάλληλους, επίσης μαρμάρινους, αναβαθμούς.

Στην προς τον δρόμο στενή του πλευρά, φέρει την επιγραφή:

«Sophie de Marbois / Duchesse de Plaisance / Francaise / Nee a Philadelphie le 3 Avril 1785 / Decedee a Athenes le 14 Mai 1854».

Η οποία επιγραφή σε μετάφραση, σημαίνει:

«Σοφία ντε Μαρμπουά / Δούκισσα της Πλακεντίας / Γαλλίδα / Γεννηθείσα στην Φιλαδέλφεια στις 3 Απριλίου 1785 / Θανούσα στην Αθήνα στις 14 Μαϊου 1854».
Την αρτιότερη περιγραφή του μικρού αυτού μνημείου, την βρίσκουμε σε κείμενο του Κώστα Μπίρη, που όμως εσφαλμένα αποδίδει το έργο, στον Σταμάτιο Κλεάνθη.

Περιγράφει ο Κώστας Μπίρης, ως εξής:

«Ένα κλασσικόν βάθρον, με τρεις αναβαθμούς, υποστηρίζει μίαν λάρνακα Δωρικού ρυθμού. Ρομαντική σύνθεσις εντελώς πρωτότυπος, εμπνευσμένη μεν από τον ελληνικόν ρυθμόν, αλλά χωρίς καμμίαν υποταγήν εις του ορθοδόξου κλασικισμού τας αξιώσεις: οι δωρικοί κίονες που ενσωματώνονται εις τας τέσσαρας γωνίας του μνημείου, έχουν άβακας κυκλικούς, η ζωφόρος λείπει εντελώς, και μόνον ένα κυμάτιων υποστηρίζει το γείσον, απλοποιημένον και αυτό εις την πλέον αδράν μορήν του.

Απέδιξεν εις το έργον του αυτό ο Κλεάνθης την ευαισθησίαν ν’ αποφεύγη τας απομιμήσεις εις την Αρχιτεκτονικήν μικρογραφίας, δηλαδή πιστήν μεν αλλά ατροφικήν και αφύσικον
ειςδιαστάσεις χρήσιν των ρυθμών. Ούτε και τα ακρωτήρια του αετώματος ακολουθούν τον κλασσικόν τύπον. Τα διέπλασε πλατύτερα, χαμηλότερα, απολύτως ήρεμα. Επωφελήθη τέλος, από την κλίσιν που έχουν οι κλασσικοί κίονες προς το εσωτερικόν των ναών και εξεμεταλλεύθη το στοιχείον αυτό με μαγαλυτέραν έντασιν, δια να δώση εις το έργον του πλαστικότητα και συγκίνησιν. Οι μικροί αυτοί ανάγλυφοι δωρικοί κίονες των γωνιών του μνημείου, βλέπει κανείς να προσκλίνουν, διαπνεόμενοι από κάποιον αισθηματικόν λύγισμα, από ευλαβικήν συμπόνοια προς την μορφήν που θα ανεπαύετο ανάμεσά των, εις το εσωτερικόν του τάφου».
(Μπίρης Κώστας Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα σελ. 127-128).
Παρ’ όλο που η ελληνική βιβλιογραφία αποδίδει το Mνήμα στον Κλεάνθη, αποτελεί πιθανότερα έργο του Βαυαρού Friedrich von Gaertner (1792-1847), στον οποίο η εκκεντρική δούκισσα παρήγγειλε το σχέδιο του τάφου της ιδίας και της κόρης της, περί το 1840-1844, όταν ο περίφημος αρχιτέκτων βρισκόταν στην Αθήνα, επιβλέποντας την ανέγερση των βασιλικών ανακτόρων.
Το μνημείο οικοδομήθηκε το 1857, τρία χρόνια μετά τον θάνατο της δούκισσας, από τον Γεώργιο Σκουζέ, σύζυγο της παλιάς γραμματέως της, Ελένης Καψάλη.
Βάνδαλοι, διέρρηξαν το 1946 το μνήμα, διασκόρπισαν τα οστά και κατέστρεψαν τα ανθέμια και τα ακρωτήρια που στόλιζαν τα δύο αετώματα στις στενές του όψεις.
Η τραγική ειρωνεία της ιστορίας όμως είναι πως η Δούκισσα δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένο το όνειρο της.
Πέθανε από κατάθλιψη έναν χρόνο πριν το ανάκτορο τελειώσει.
Αυτό φυσικά δημιούργησε άλλον έναν θρύλο γύρω από το όνομα της,πως το φάντασμα της περιφέρεται στο ανάκτορο που τόσο ήθελε να μείνει και αγαπούσε.Ο φίλος της Σταμάτης Κλεάνθης εκτός από τα άλλα κτίρια που είχε φτιάξει γι’ αυτήν,της έφτιαξε και την τελευταία της κατοικία,έναν τάφο κοντά στο αγαπημένο της ανάκτορο αντάξιο της ζωής της και της προσωπικότητας της.
Μια μαρμάρινη λάρνακα Δωρικού ρυθμού πάνω σε τριών επιπέδων βάθρο που στηρίζεται πάνω σε τέσσερις δωρικούς κίονες. Το 1945 όμως ληστές σύλησαν τον τάφο νομίζοντας πως θα βρουν κρυμμένο θησαυρό. Αφού δεν βρήκαν το αναμενόμενο γι’ αυτούς εύρημα,κατέστρεψαν τα οστά της Δούκισσας από εκδίκηση. Η Δούκισσα δεν βρήκε την ησυχία της ούτε μετά τον θάνατο της όπως και κάποια πράγματα που άφησε πίσω της φεύγοντας.


Γεώργιος Λαμπής – Απρίλιος 2010.

Ο ΠΥΡΓΙΣΚΟΣ TOURELLE ΣΤΗΝ ΠΕΝΤΕΛΗ

Η νεοελληνική ιστορία της Πεντέλης στιγματίζεται από μια διακεκριμένη προσωπικότητα που αγαπάει αυτόν τον τόπο και περνάει εδώ τα τελευταία χρόνια της ζωής της. Το 1785 γεννιέται στη Φιλαδέλφεια της Αμερικής η Σοφία Ντε Μαρμπουά, Δούκισσα της Πλακεντίας, κόρη Γάλλου διπλωμάτη. Επηρεασμένη από το Φιλελληνισμό που επικρατεί εκείνη την εποχή στο Παρίσι, έρχεται στην Ελλάδα και εγκαθίσταται το 1830 στο Ναύπλιο, ενώ βοηθάει τον αγώνα των Ελλήνων για την απελευθέρωση.
Στα χρόνια που ακολουθούν, η κόρη της Ελίζα καταπονείται από φυματική νόσο.
Έπειτα από ένα μεγάλο ταξίδι στην Ανατολή, η κόρη πεθαίνει στη Βηρυτό. Καθώς επιθυμία της Ελίζας ήταν να ταφεί στην Ελλάδα, η Δούκισσα τη βαλσαμώνει και έρχεται στην Αθήνα, όπου ζει στο παλάτι της στο κέντρο της πόλης μαζί με το άψυχο κορμί της κόρης της.
Το 1840, μαζί με το νέο της σύντροφο αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη συζητούν με τους μοναχούς της Ιεράς Μονής Πεντέλης και συμφωνούν την οικοδόμηση νέου δουκάτου, μετά από επέμβαση της κυβέρνησης. Οικοδομούνται τρία σπίτια στην Πεντέλη, το ένα επί της οδού Ελευθερίου Βενιζέλου (επέκταση της λεωφόρου Πεντέλης), ένα στην πλατεία Χαραυγής και το μεγαλοπρεπές ανάκτορο "Καστέλο της Ροδοδάφνης".
Πολλοί υποστηρίζουν πως η δούκισσα περνάει τα τελευταία της χρόνια μιλώντας συχνά στη βαλσαμωμένη της κόρη περιτριγυρισμένη από άνθη, με παρέα τα αγαπημένα της σκυλιά, έως το 1847 που ξεσπάει πυρκαγιά στο παλάτι της στην Αθήνα και μαζί με το σπίτι καίγεται και το βαλσαμωμένο κορμί της πολυαγαπημένης της κόρης.
Το 1854 πεθαίνει πλέον και η ίδια πικραμένη στο ανάκτορό της στην Πεντέλη.


Γεώργιος Λαμπής – Πεντέλη, Πυργίσκος Tourelle, Απρίλιος 2010.

ΖΑΚΥΝΘΟΣ – ΕΝΕΤΙΚΟ ΚΑΣΤΡΟ

Η περιοχή του Κάστρου είναι μεγάλης ιστορικής σημασίας καθώς στο εσωτερικό του, τα χρόνια της Ενετοκρατίας βρισκότανε η πρωτεύουσα του νησιού. Η ακριβής χρονολογία που χτίστηκε το Κάστρο δεν είναι γνωστή.
Τα τείχη του είναι από λαξευτή πέτρα και η μορφή τους μοιάζει με παρόμοια τείχη σε κάστρα της Κρήτης. Το 1480 κατεδαφίστηκε μεγάλο μέρος του από τους Τούρκους και δεν επιτράπηκε η αναστήλωση του.
Από τότε έως το 1514 οι κάτοικοι του νησιού έκαναν πολλές προσπάθειες αναστήλωσής του μετά από κάθε επιδρομή ή σεισμό, αλλά η κυριότερη αναστύλωση έγινε το 1515 με ενίσχυση της Βενετίας.
Τότε προστέθηκαν τα κανόνια και η μεγάλη Πύλη η καμπάνα της οποίας χρησίμευε ως ρολόι της πόλης. Η παρουσία των Βενετών φαίνεται ακόμα εάν παρατηρήσουμε την τρίτη πύλη εισόδου, τα τείχη της οποίας φέρουν "το Λέοντα του Αγίου Μάρκου" σύμβολο της Βενετίας.
Το Κάστρο φιλοξενούσε όλη την πόλη της Ζακύνθου, τις διοικητικές υπηρεσίες και το στρατό.
Οι Βενετοί δημιούργησαν μέσα στο Κάστρο έργα σπάνια της εποχής, όπως ένα οργανωμένο αποχετευτικό σύστημα.
Το πέρασμα των χρόνων και οι πολλοί καταστρεπτικοί σεισμοί του παρελθόντος αλλοίωσαν την μορφή της παλιάς πόλης, από την οποία σήμερα διασώζονται ελάχιστα δείγματα. Πιο συγκεκριμένα, μέσα στην περιοχή του Κάστρου ο επισκέπτης μπορεί να δει τις πέτρινες θολωτές φυλακές, το κτίριο της Πυριτιδαποθήκης, τον κεντρικό προμαχώνα του φρουρίου, κατάλοιπα του αποχετευτικού συστήματος, καθώς και ερείπια πολλών εκκλησιών.
Η γεωλογική μεταβολή του 16ου αιώνα, οδήγησε στην αποκοπή της Νοτιοανατολικής πλευράς του Κάστρου από το Λόφο του Εξηνταβελόνη.
Τότε καταστράφηκαν τα Κυκλώπεια Τείχη και η Αρχαία Ακρόπολη της Ζακύνθου.
Από το Χάσμα μπορούμε να διακρίνουμε και το Κάστρο της Κυλλήνης.
Η θέση του Κάστρου δεν ήταν τυχαία, καθώς οι Ενετοί διάλεγαν πάντα να χτίζουν τα Κάστρα τους έτσι ώστε να έχουν οπτική επαφή μεταξύ τους.
Η γεμάτη πεύκα γύρω περιοχή προσφέρει εξαιρετική θέα προς την πόλη της Ζακύνθου.
Τα ορατά μνημεία που αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων ανασκαφών χρονολογούνται από τη βυζαντινή εποχή έως και την περίοδο της Αγγλοκρατίας και είναι τα εξής :

α. Σωτήρας ή Παντοκράτορας ή "Domo" ή San Salvatore ( Βυζαντινός ναός 12ου αιώνα).

β. Αγ. Φραγκίσκος , τρίκλιτη βασιλική 14ου αιώνα.

γ. Αγ. Βαρβάρα, μονόκλιτη βασιλική.

δ. Αγ. Ιωάννης ο Πρόδρομος,τέλη 15ου αιώνα.

ε. Ναός Υπεραγίας Θεοτόκου Λαουρένταινας.

στ. Αγ. Ιωάννης Θεολόγος, 15ος αιώνας.

ζ. Ενετικές φυλακές.

η. Ενετική πυριτιδαποθήκη.

θ. Γήπεδο Άγγλων αξιωματικών.

ι. Αγγλικός στρατώνας.

ία. Διοικητήριο – στρατώνας.

Μια άλλη ιστορική πηγή μας αναφέρει ότι Το Ενετικό Φρούριο Ζακύνθου βρίσκεται στη θέση που σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες υπήρχαν τα τείχη της Αρχαίας Ακρόπολης (Ψωφίδας).
Οι επαναλαμβανόμενοι μεγάλοι σεισμοί που έπλητταν το νησί κατέστρεφαν και τα οχυρωματικά έργα με αποτέλεσμα να ανακατασκευάζονται συχνά.
Η κατασκευή των τειχών και των οχυρώσεων του Φρουρίου, που έχουν διασωθεί, ολοκληρώθηκε το 1646, όταν proveditor general da mar ήταν ο Io Bapt. Grimani, από Ενετούς μηχανικούς με ντόπιους μαστόρους, με μεγάλη επιμέλεια και ανθεκτικά υλικά.
Τότε κατασκευάστηκε και ο κύριος λιθόστρωτος δρόμος, που έφτανε μέχρι τον αιγιαλό, η περίφημη Strada Giustiniana, η Σαρτζάδα, όπως καθιερώθηκε τα νεότερα χρόνια.
Σημαντική επέμβαση για τη συντήρηση κι επισκευή των τειχών, αλλά και των κτιρίων του Φρουρίου, με παράλληλη φροντίδα για το σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης, έγινε από τους ΄Αγγλούς το 1812, όταν ήταν κυρίαρχοι στο νησί.

Γεώργιος Λαμπής – Ζάκυνθος, Ενετικό κάστρο, Αύγουστος 2009.

ΖΑΚΥΝΘΟΣ – ΕΝΕΤΙΚΟ ΚΑΣΤΡΟ ( ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ )

Γεώργιος Λαμπής – Ζάκυνθος, Ενετικό κάστρο, Αύγουστος 2009.

ΣΠΗΛΑΙΟ ΚΕΡΑΤΕΑΣ

Στα ΝΔ της Κωμόπολης Κερατέας, στα Νότια πλευρά του βουνού Κερατοβούνι και σε υψόμετρο 548 μ., διανοίγεται το σπήλαιο Κερατέας.
Είναι διώροφο και χωρίζεται σε 3 επιμήκη παράλληλα τμήματα από ωραίες κολόνες, σταλακτίτες και σταλαγμίτες.
Στη φαντασμαγορία του σπηλαίου συμβάλλουν και οι μικρές υδατοσυλλογές με κατακάθαρα νερά, που βρίσκονται σε 4 σημεία του. Από το πρώτο τμήμα, με απότομη ανάβαση 5 περίπου μέτρων, αρχίζουν διαδοχικά τα άλλα τρία διαμερίσματα με κατηφορικό δάπεδο.
Το τελευταίο βαραθρώδες, διατηρεί στον πυθμένα του νερά με βάθος ανάλογα με την εποχή. Είναι το βαθύτερο σημείο του σπηλαίου, με υψομετρική διαφορά από την είσοδο του 28 μ.
Το μήκος του σπηλαίου είναι 60 μ., το πλάτος του 35 και το ύψος οροφής του κυμαίνεται από 5 - 10 μ. Αν και δεν έχουν γίνει ανασκαφές, για να χαρακτηρισθεί τόπος λατρευτικός, όμως αυτό δεν αποκλείεται, γιατί ανάμεσα σε φερτά υλικά του δαπέδου του πρώτου τμήματος βρέθηκε μικρό πήλινο δοχείο σπασμένο. Είναι ένα από τα σπήλαια που κάποτε επισκέφθηκε και ο λόρδος Βύρων για αυτό έχει και την ονομασία ΣΠΗΛΑΙΟ ΛΟΡΔΟΥ ΒΥΡΩΝΑ.
Μάλιστα κατά την επίσκεψη του εκεί ο λόρδος Βύρων βρέθηκε σε αρκετά δύσκολη θέση, όταν ο φωτισμός με δάδες που διέθετε έσβησε και βρέθηκε στο απόλυτο σκοτάδι να ψάχνει μαζί με τους συνοδούς του την έξοδο.
Τελικά τα κατάφεραν χωρίς να πάθουν κάποιο ατύχημα, αλλά με αφορμή αυτό το περιστατικό επισημαίνεται ότι απαιτείται μεγάλη προσοχή και σεβασμός όταν επισκεπτόμαστε ένα σπήλαιο γιατί πάντα υπάρχει ο κίνδυνος να μας συμβεί κάποιο ατύχημα και να θέσουμε σε κίνδυνο την ζωή μας.
Το σπήλαιο είναι φανταστικό και αξίζει να το επισκεφτεί κανείς.
Βάλτε ζεστά ρούχα αν θα πάτε χειμώνα, γιατί το κρύο είναι τσουχτερό και θα παγώσετε μέχρι να φτάσετε στην είσοδο του.
Καλό θα ήταν να φοράτε και ορειβατικά παπούτσια γιατί στο εσωτερικό του σπηλαίου υπάρχει πολύ υγρασία, και σε κάποια σημεία οι πέτρες γλιστράνε πολύ.
Το σπήλαιο της Κερατέας έχει αρκετά εύκολη πρόσβαση και είναι εξαιρετικά βατό. Στο εσωτερικό του σπήλαιου και από την πρώτη κιόλας αίθουσα βρίσκονται πολυάριθμες επιγραφές στα τοιχώματα, ειδικά κοντά στην είσοδο, με ονόματα και χρονολογίες, οι οποίες βρίσκονται εκεί από τα τέλη του 19ου αιώνα (η παλαιότερη επιγραφή φαίνεται να είναι εκεί από το 1872).



Γεώργιος Λαμπής –Κερατέα,Σπήλαιο Κερατέας η Σπήλαιο του Πανός, Μάρτιος 2010.

ΣΠΗΛΑΙΟ ΚΕΡΑΤΕΑΣ ( ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ )

Γεώργιος Λαμπής –Κερατέα,Σπήλαιο Κερατέας η Σπήλαιο του Πανός, Μάρτιος 2010.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΕΣΟΣΠΟΡΙΤΙΣΣΑ

Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου δυτικά των Καλυβίων, στην περιοχή που είναι γνωστή με την ονομασία Εννέα Πύργοι, και πολύ κοντά στον επίσης βυζαντινό ναό του Αγίου Πέτρου, βρίσκεται ο κομψός ναός της Παναγίας Μεσοσπορίτισσας ή τα Εισόδια (αφού ο ναός εορτάζει την ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου, στις 21 Νοεμβρίου, εξ ου και η ονομασία Μεσοσπορίτισσα που αποδίδεται στην Παναγία ως προστάτιδας της σποράς που γίνεται αυτόν το μήνα).
Ο ναός είναι μονόκλιτη βασιλική, στην οποία, μεταγενέστερα, προστέθηκε καμαροσκέπαστος νάρθηκας και παρεκκλήσιο στη δυτική και βόρεια πλευρά αντίστοιχα. Ο Ορλάνδος τη χρονολόγησε στον 11ο ή 12ο αιώνα.
Ο καθηγητής Μπούρας την τοποθετεί στα τέλη του 12ου αιώνα. Ο τρούλος του ναού είναι αθηναϊκός και η τοιχοδομία του συνδυάζει την απλή αργολιθοδομή με την καλή πλινθοπερίκλειστη τεχνική στην κόγχη του Ιερού και του τρούλου.
Η είσοδος του ναού είναι χαμηλή κι έχει υπέρθυρο πλίνθινο τοξωτό προσκυνητάρι που απαντά και σε αρκετούς άλλους αττικούς ναούς, όπως στον γειτονικό-και κάπως νεότερο- Άγιο Πέτρο αλλά και στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου στη Σπηλιά Πεντέλης κ.ά.
Στα προσκυνητάρια αυτά είθισται να εικονίζεται ο τιμώμενος άγιος. Στην περίπτωση της Μεσοσπορίτισσας όμως, η τοιχογράφηση έχει καταστραφεί. Δε διασώζεται ο ζωγραφικός διάκοσμος.
Οι τοιχογραφίες του κυρίως ναού είναι νεότερες και ιδιαίτερα κακότεχνες. Έγιναν στις αρχές του 20ου αιώνα από κάποιον ζωγράφο Λυμπέριο, σύμφωνα με επιγραφές στο κτιστό τέμπλο, και πιθανότατα έχουν επικαλύψει παλαιότερο στρώμα τοιχογραφιών. Ελάχιστες τοιχογραφίες που έχουν σωθεί στο παρεκκλήσιο είναι αρκετά ενδιαφέρουσες και μπορούν να χρονολογηθούν στα μέσα του 18ου αιώνα. Οι νεότερες αυτές τοιχογραφίες του παρεκκλησίου, όπως η Παναγία και ο Χριστός στο κτιστό τέμπλο, οι απόστολοι Πέτρος και Παύλος στο βόρειο και νότιο τοίχο αντίστοιχα, το διακοσμητικό με τους άνθινους κύκλους στο εσωράχιο της Ωραίας Πύλης καθώς και ο Άγιος Αθανάσιος στο εσωράχιο του τόξου της βόρειας κεραίας του κυρίως ναού, είναι αρκετά ενδιαφέρουσες.
Δυστυχώς, η επιγραφή που σώζεται στο τέμπλο και θα μπορούσε να μας δώσει την ακριβή χρονολόγηση είναι σχεδόν ολοκληρωτικά φθαρμένη.
Δεν υπάρχουν μαρτυρίες για το ναό στις ιστορικές πηγές. Ο ναός διατηρείται σε άριστη κατάσταση και σε ωραίο περιβάλλοντα χώρο.

Γεώργιος Λαμπής – Καλύβια, Παναγιά Μεσοσπορίτισσα, Μάρτιος 2010.

ΜΕΓΑΡΟ ΔΟΥΚΙΣΣΗΣ ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ

ΜΕΓΑΡΟ ΔΟΥΚΙΣΣΗΣ ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ

(ΚΑΣΤΕΛΟ ΤΗΣ ΡΟΔΟΔΑΦΝΗΣ)


Άρχισε να οικοδομείται το φθινόπωρο του 1840, ενώ προηγουμένως εκτελέσθηκαν τα έργα υποδομής, και εξορύχθηκαν από τα λατομεία του Πεντελικού 100 κ.μ. μαρμάρου που προορίζονταν για την ανέγερσή του.
Στα τέλη του 1847, όταν ξέσπασε η πυρκαϊά της οικίας της δούκισσας στην Αθήνα (επί της οδού Πειραιώς) και η αποτέφρωση της σωρού της κόρης της, με αποτέλεσμα την μείωση του ενδιαφέροντος της δούκισσας για τις οικοδομές της, το χτίσιμο των τοίχων είχε μεν περατωθεί, αλλά δεν είχε τελειώσει η στέγη ούτε το εσωτερικό της έπαυλης.
Το Καστέλλο της Ροδοδάφνης, περιήλθε μετά το θάνατο της δούκισσας στο Δημόσιο, παρέμεινε ημιτελές, στο έλεος του κάθε εκδρομέα που χάραζε το όνομά του στους ασοβάντιστους τοίχους του.
Το 1889, το επισκέπτεται ο περιηγητής Rennel Rodd, ο οποίος και περιγράφει: «…λίγο αργότερα, όταν, καθώς προχωρούσε η ημέρα, μειώθηκε κάπως η δύναμη του ηλίου, θα εξορμήσεις (από τη μονή) προς τα κάτω, βαδίζοντας ανάμεσα από ολάνθιστους θάμνους μυρτιών, για να φθάσεις στην μεγάλη, μισοερειπωμένη έπαυλη, την οποία έκτισε για λογαριασμό της η δούκισσα της Πλακεντίας, όταν η περαιτέρω παραμονή της στην Γαλλία κατέστη αφόρητη και όταν επέλεξε τα ορεινά της Αττικής ως τόπο εξορίας της, όπου ήταν ελεύθερη να εξασκήσει τις εκκεντρικότητές της και όπου συναναστραφεί με τις τραχιές συμμορίες των βουνών. Η έπαυλη βρίσκεται σε υψηλό σημείο μίας ανηφορικής κοιλάδας, η οποία είναι παράλληλη ή μάλλον συγκλίνει με αυτήν που οδηγεί στη μονή.
Κτισμένη κυρίως από μάρμαρο, το οποίο εξορύχθηκε από όχι μακριά, παρουσιάζεται με την μορφή ενός μάλλον άχαρου τετράγωνου όγκου, στον οποίο ανοίγονται λίαν οξυκόρυφα γοτθικά παράθυρα, και τον οποίο δεν δείχνει να εκλόνισε ο πρόσφατος σεισμός. Η στέγη έχει κατά διαστήματα καταρρεύσει, τα πατώματα και τα ταβάνια ουδέποτε κατασκευάσθηκαν, αλλά τα δοκάρια είναι σχεδόν ανέπαφα, λόγω του ξηρού κλίματος.
Καθώς ότι υπάρχει δείχνει γερό, είναι απορίας άξιο το πώς κανείς δεν ενδιαφέρθηκε να αποπερατώσει ένα σχεδόν έτοιμο σπίτι και επί πλέον κτισμένο σε μία τόσο όμορφη τοποθεσία.
Μία αγριοσυκιά φορτωμένη με τους άνοστους καρπούς της που κολλούνε στα δάκτυλα, έχει φυτρώσει καταμεσής στην αυλή και το νερό μιας πηγής που αναβλύζει από τον βράχο εκεί κοντά, έχει σχηματίσει πραγματικό τέλμα μπροστά στην είσοδο.
Από τον εξώστη φαίνεται η δασωμένη κοιλάδα που κατέρχεται απαλά την πλαγιά έως την πεδιάδα, εκτεινόμενη ανάμεσα σε δύο τραχιές βραχώδεις προεξοχές των λόφων, κατάφυτη από πεύκα, ιτιές, βασιλικές δρύες, και θάμνους από μύρτα και σκίνα…» (Rodd Rennell Pentelicon, a day & a night Extr. Universal review, 1889).
Το Καστέλλο της Ροδοδάφνης, παρέμεινε στην κατάσταση αυτή έως το 1959, έτος κατά το οποίο ορίσθηκε από το κράτος ως κατοικία του τότε Διαδόχου, και μετέπειτα βασιλέως Κωνσταντίνου Β', που εγκαταστάθηκε σε αυτό από το 1961 έως το 1964. Οι εργασίες αποπεράτωσης και εκσυγχρονισμού του κτιρίου, πραγματοποιήθηκαν την διετία 1960-1961, από τον αυλικό αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Μπαλτατζή.
Σήμερα η χρήση του έχει περιέλθει στο Δήμο Πεντέλης, ο οποίος το χρησιμοποιεί ως πνευματικό κέντρο, πραγματοποιώντας στην αυλή του το καλοκαίρι διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το κτίριο και ο περιβάλλον χώρος είναι ασυντήρητοι και δίνουν εικόνα πλήρους εγκατάλειψης.
Η Ροδοδάφνη, αποτελεί παραλλαγή της Επαύλεως των Ιλισίων (νυν Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) στην Αθήνα. Η παρατήρηση αυτή ισχύει όχι μόνο για το κυρίως κτίσμα, αλλά και για τις χαμηλές πτέρυγες με τους βοηθητικούς χώρους που πλαισιώνουν από τις δύο πλευρές την κεντρική αυλή, καθώς και για τις πίσω από αυτές δευτερεύουσες αυλές με τα καταλύματα του προσωπικού, τους στάβλους, τα αμαξοστάσια και τις αποθήκες.
Η κύρια διαφορά ως προς την γενική σύλληψη του συγκροτήματος, οφείλεται στην μορφολογία του εδάφους που υποχρεώνει η θέση του πυλώνα να μην είναι στην ευθεία της κυρίας εισόδου του κτιρίου, αλλά σε γωνία 90 μοιρών σε σχέση με αυτή. Στον άξονα της εισόδου βρίσκεται μία απλή μεταλλική καγκελόπορτα, μέσω της οποίας επικοινωνεί η στενόμακρη εξωτερική, με την τετράπλευρη και ευρεία κεντρική εσωτερική αυλή.
Η αρχιτεκτονική σύλληψη του κτιρίου, είναι στις βασικές της γραμμές απλή: μία στοά (διώροφη στα Ιλίσια) που τρέχει κατά μήκος της βόρειας εν εσοχή προσόψεως και ενώνει στο επίπεδο του ισογείου, μεταξύ τους δυο ορθογώνιους προεξέχοντες πύργους.
Τα γοτθικά τόξα της στοάς στο ισόγειο -ανά τρία ένθεν και ένθεν της ισοϋψούς κεντρικής εξώθυρας- και τα επτά υψηλά επίσης γοτθικά, παράθυρα στους δυο ορόφους της βόρειας πλευράς του κεντρικού κορμού του κτιρίου, έρχονται σε ευχάριστη αντίθεση με τα στενόμακρα, σαν διπλές και τριπλές πολεμίστρες, ανοίγματα στον τρίτο όροφο, όπως επίσης και στο δεύτερο και τον τρίτο όροφο των δύο πύργων.
Η πρόσοψη, γράφει ο Κώστας Μπίρης, διαπνέεται από σπάνιο αρχιτεκτονικό μεγαλείο. Οι όροφοι υποδηλώνονται μόνο με μία ελαφριά μαρμάρινη σκαλιστή «ζεύξη» που χωρίζει σε ζώνες τις πλατιές γεμάτες, γυμνές και απέριττες επιφάνειες. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται στην όλη αισθητική του κτιρίου, όπως ορθά παρατηρεί η Όλγα Μπαδήμα-Φουρναράκη μία ιδανική «…ισορροπία μεταξύ οριζόντιας και κατακόρυφης ρυθμικότητας».
Το κύριο διακοσμητικό στοιχείο της νότιας πλευράς, είναι, όπως και στην Maisonette, η κλειστή βεράντα, που καταλαμβάνει ολόκληρο το νότιο τμήμα του 3oυ ορόφου, κρυμμένη πίσω από πυκνή σειρά στενών ανοιγμάτων με γοτθικά τόξα. Έτσι, όταν το φως του ηλίου λούζει την νότια όψη του καστέλλου, επιτυγχάνεται στο ύψος της κλειστής αυτής στοάς, χάρη στα στενά και παράλληλα ανοίγματα, μία ευχάριστη εναλλαγή φωτός και σκιάς, στην ζώνη λίγο πιο κάτω από την μελετημένα προεξέχουσα στέγη. Αυστηρή και μεγαλόπρεπη σκάλα, που από τις δύο πλευρές προεκτείνει -αποκλίνοντας ελαφρώς προς νότο- τον ευρύ εξώστη, πάνω στον οποίο εδράζεται η στιβαρή νότια πρόσοψη, οδηγεί στον κήπο και το πευκόφυτο άλσος που πάλαι ποτέ περιέβαλλε την έπαυλη.
Το κτίριο είναι ολόκληρο κτισμένο με μάρμαρο, εκτός από τον 2o και 3o όροφο της βόρειας πλευράς, οι οποίοι, είτε δεν πρόλαβαν να επενδυθούν προτού η δούκισσα χάσει το ενδιαφέρον της για την οικοδομή, είτε προορίζονταν να καλυφθούν με καταλλήλως χρωματισμένο επίχρισμα, το οποίο θα σχημάτιζε ενδιαφέρουσα αντίθεση με το γκριζόλευκο μάρμαρο του λοιπού κτιρίου.
Είναι φανερό πως το Καστέλλο της Ροδοδάφνης αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα αρχιτεκτονικά δείγματα του ρομαντισμού στην Ελλάδα.
Μια επίσκεψη θα σας πείσει.

Γεώργιος Λαμπής – Π. Πεντέλη, Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας, Μάρτιος 2010.